Tutorial: Hout vergrijzen met staalwol & azijn



De lente komt er weer aan en dat betekent dat het weer tijd wordt om meubeltjes op te knappen! Lekker buiten schuren, verven & beitsen.... Heerlijk! 

Eén van mijn meest gebruikte technieken bij het opknappen van meubels is het vergrijzen van hout met een home-made staalwol & azijn beits. Of je denkt nu, "wat voor beits?!" of je denkt "oooja, daar heb ik wel eens van gehoord!"  

Er zijn veel dure logen en beitsen op de markt die in veel gevallen ook een prachtig resultaat opleveren. Maar een echte budgettip is toch wel de vergrijzingsbeits die je helemaal zelf kunt maken van fijne staalwol en (keuken)azijn. 


Hoe werkt het?

Bij de reactie van staalwol met azijn ontstaat er een vloeistof, voor het gemak 'beits', welke reageert met de natuurlijke tannines in het hout. Hoe meer tannine een houtsoort bevat, hoe sterker de reactie met de beits zal zijn en hoe donkerder het hout zal kleuren. Verkleuringen op verschillende houtsoorten variëren van een licht bruin/grijzige verkleuring tot bijna zwart.

Houtsoorten die veel tannines bevatten zijn onder andere Eikenhout en Teakhout. Pas hiermee ook op met het gebruik van de beits, het hout kan bijna zwart verkleuren. 

Houtsoorten die weinig tannines bevatten zoals vurenhout reageren bijna niet op één laagje van de beits. Meerdere laagjes geven uiteindelijke een lichtgrijze verkleuring met een bruine ondertoon. 

Een houtsoort die erg goed reageert op de staalwol/azijn-beits is grenen. Deze houtsoort bevat niet veel tannines, maar de verkleuring die ontstaat doet denken aan een prachtig natuurlijk verouderd hout. Hieronder een voorbeeldje van de staalwol-azijnbeits op grenen:





Hoe maak je het?

Om de beits te maken heb je het volgende nodig:



> Fijne staalwol zónder zeep

> (Keuken)azijn

> Een glazen pot met deksel

> Een koffiefilter


1. Doe een flinke dot staalwol in een glazen pot en giet hierover azijn tot de staalwol helemaal ondergedompeld is. Laat dit zo minimaal een nachtje zonder deksel staan zodat het goed kan reageren. Hoe langer het mengsel staat, hoe sterker het zal worden, maar na een nacht heb je al wel een beits waar je mee aan de slag kunt.

2. Filtreer het mengsel af over een koffiefilter en bewaar het in een glazen pot met deksel.

Note: Doe als de staalwol nog in de pot zit het deksel niet op de pot. Enerzijds onstaat er bij de reactie tussen staalwol en azijn gas wat druk opbouwt in de pot als deze is afgesloten, anderzijds vindt de reactie sneller plaats onder invloed van zuurstof welke erbij kan als de pot open is. 


En nu? Hoe pas ik het toe op mijn meubelstuk?


Allereerst wil ik aangeven dat het belangrijk is je beits éérst uit te testen op een onzichtbaar stukje op je meubel. Wees hierbij ook niet te ongeduldig, de reactie tussen de beits en het hout kan wel een dag duren waarbij het hout steeds iets donkerder verkleurt. Denk dus niet te snel "het werkt niet" ;)

Goed, hoe ga je te werk? Je hebt nu de beits in de pot zitten en wilt aan de slag. Om te beginnen moet het hout wat je wilt behandelen helemaal kaal zijn. En dan bedoel ik ook echt helemaal kaal. Op elke plek waar ook nog maar een klein restje verf of lak zit zal de beits  niet pakken en zal het hout niet meekleuren wat vlekken oplevert. Let hier dus goed op!

Als je je meubel helemaal kaal hebt gemaakt kun je aan de slag. Neem een platte kwast en doop deze in het mengsel. Strijk met rechte halen over het hout waarbij je probeert zo min mogelijk te overlappen met plaatsen waar je al eens bent geweest. Als je alles gehad hebt is het tijd om te wachten.. Soms zie je de verkleuring direct, maar pas na circa een dag zal je het echte eindresultaat kunnen zien. Vind je het te licht? Dan kun je meerdere laagjes opzetten totdat je tevreden bent. Gebeurt er na meerdere lagen en meerdere dagen echt niets? Dan zitten er echt niet voldoende tannines in de houtsoort die je wilt bewerken en kun je deze techniek niet toepassen. Wat je dan wél kunt doen lees je verderop in deze blog.

Anders dan met een echte beits is je meubel niet beschermd wanneer je deze hebt behandeld met een staalwol/azijn-beits. Je zult het dus nog af moeten lakken met een blanke lak of vernis. Voor meubels die niet zo heel veel te lijden hebben als kasten, sidetables etc volstaat een laagje matte vernis zoals die van Deco & Lifestyle of Polyvine. Voor het zwaardere werk zoals eettafels en salontafels kun je kiezen voor 2-3 dunne laagjes matte vernis of een sterkere blanke lak verkrijgbaar bij de meeste bouwmarkten. Houd er wel rekening mee dat een lichte glans in dit laatste geval haast onvermijdelijk is. Echt mat houd je het alleen met een matte vernis. 

Zijn er ook andere goedkope opties om hout te vergrijzen?

Zeker. Wanneer de staalwol/azijn-beits niet reageert of niet helemaal het resultaat geeft waar je op hoopte kun je ook op andere manieren hout vergrijzen zonder een dure beits. 

Een tweede techniek die ik vaak toepas is het vergrijzen (dan wel 'verbruinen') van hout met een wash van krijtverf. Mijn 2 favoriete kleuren om dit mee te doen zijn de Clay Brown en Stone van Deco & Lifestyle. Meng hiervoor een schepje van de krijtverf met water tot een substantie met melkachtige dikte. Ga ook weer aan de slag met volledig kaal hout en breng ook dit mengsel weer aan met een platte kwast. Je zult zien dat je zo heel eenvoudig kaal, blank hout een kleurtje kunt geven zonder een dure loog of beits te gebruiken. Let er ook hier wel op dat je het hout nog wel af moet werken met een vernis of lak.

Een derde en laatste techniek is het gebruik van een matte wax, zoals die van abbondanza of painting the past. Dit is wel een wat duurdere optie dan je eigen gemaakte beits of krijtverf wash. Het opbrengen van een wax is een kunst op zich, maar wordt makkelijker naarmate je het vaker hebt gedaan. Een wax is een smeuïge pasta op oplosmiddelen basis met al dan niet een kleur erin verwerkt. In de eerste plaats is het een product om mee af te werken, zoals een lak of vernis dat ook zijn. Het aanbrengen van een wax kun je doen met een wax-kwast (vrij prijzig!) of, zoals ik het doe, met de bovenkant van een schuursponsje (de niet-schuur-kant) en een pluisvrije doek. 

Je kunt de verschillende methodes ook combineren. Bijvoorbeeld als de staalwol/azijn-beits iets te bruin, of juist iets te grijs is uitgevallen. Ga hieroverheen met een krijtverf wash of wax met een meer bruine of grijze kleur om zo toch het gewenste resultaat te bereiken. 

Hier nog wat voorbeeldjes van de staalwol-azijnbeits dan wel wash met de verschillende afwerkingen en houtsoorten erbij. 


Staalwol/azijnbeits op het grenen blad afgewerkt met de taupe wax van Aboondanza.
Poten in de kleur Stone van Deco & Lifestyle. 

Salontafel voorzien van een nieuw blank steigerhouten blad, behandeld met staalwol/azijn-beits
en afgewerkt met 3 dunne laagjes ultra matte vernis van Polyvine. 



Staalwol/azijn-beits op het grenen blad, afgewerkt met ultra matte vernis van Polyvine. 

Eiken blad voorzien van een krijtverf wash van de kleur Soft Black van Deco & Lifestyle.
De poten zijn voorzien van een zelf gemaakte mix van Soft Black en Black Velvet om de kleur net iets dieper en donkerder te maken.


Blank vurenhouten bankje in een wash van 1:1 Soft Black en Clay Brown, beide van Deco & Lifestyle. Afgewerkt met 3 laagjes ultra matte vernis van Deco & Lifestyle.

Heb jij het al eens uitgeprobeerd? Laat gerust weten wat jouw ervaringen zijn!

Alle producten van Deco & Lifestyle zijn te vinden en te bestellen op www.relivingthepast.nl.


Veel liefs, 

Nikki 

Reacties

  1. Toffe tips, ik ga ermee aan de slag!

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Goede morgen,
    Super om hiermee te werken, ik heb een tijdje geleden zo`n beits gemaakt, maar vraag me nu af wat de goede verhoudingen zijn, dus hoeveel staalwol met hoeveel azijn. Of maakt dat niet zoveel uit? De beits die ik een paar maanden geleden gemaakt heb lijkt nu wel steeds troebeler en roestiger te worden, terwijl ik liever een wat zwartere oplossing zou willen. Gewoon weggooien en weer een nieuwe maken? Of geeft een troebele, wat oudere beits hetzelfde effect op het hout?

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Oudere beits, die al bruin aan het kleuren is, is prima te gebruiken.
    Mijn oplossing van 1 dot fijne staalwol (van Gamma) op 1,5 liter (schoonmaak) azijn heb ik 2 weken laten staan. Helemaal bruin en de staalwol is volledig opgelost/verdwenen.
    Pas bij eerste gebruik wel op met de verhouding. Ik heb grenen en Douglas larix gedaan.
    De beits heb ik verdund 1 deel beits op 5 delen water, en kreeg op het Douglas hout een zwart grijze kleur, tegen het zwart aan. Je kunt beter eerst een oplossing van 1 deel op 10 delen water proberen en zo langzamerhand opbouwen. Het hout kan pikzwart worden.
    Dezelfde mengsels op grenen geven een lichter grijs tot groen/grijs effect.
    Alles afhankelijk van de houtsoort.

    BeantwoordenVerwijderen

Een reactie posten

Populaire posts